Trang chủ Diễn đàn Công nghệ tự động hoá trong thời đại mới (kết)

Công nghệ tự động hoá trong thời đại mới (kết)

GS. TSKH Phạm Thượng Cát E-mail: Địa chỉ email này đã được bảo vệ từ spam bots, bạn cần kích hoạt Javascript để xem nó.
Viện Công nghệ thông tin,  Viện Khoa học và công nghệ Việt nam

­Automation technology in new age
Development trend of automation is not purely innovation of old technologies such as manufacturing PLC, DCS, SCADA, probe, smaller and cheaper actuator or integrating all these functions into product’s software and hardware. In 21st Century, these products have become as popular as consumer goods sold at supermarkets. Development trend of automation technology will change into new technology trends as nanotechnology and new generation of sensor, wireless network and complex integration system.

Hội thoại giữa các thiết bị  M2M
Các thiết bị được kết nối qua các loại mạng (mạng không dây, mạng công nghiệp, Internet) có thể hội thoại được với nhau sẽ cho ta nhiều cơ hội với nhiều ứng dụng mới. Người sử dụng dễ dàng theo dõi và sử dụng hiệu quả các sản phẩm. Các hãng chế tạo có thể sử dụng các sản phẩm được kết nối mạng để phát triển hệ thống phục vụ công tác quản lý khách hàng tạo nên lợi ích mới cho cả khách hàng và của chính mình. Các sản phẩm họat động trong hệ thống duy trì việc cung cấp và trao đổi thông tin về tình trạng của mình sẽ tạo ra nhiều dịch vụ mới (trên cơ sở có các thông tin chính xác và kịp thời) mà trước đây không thể có được. Các hãng phần mềm sẽ tạo ra các công cụ xử lý dòng dữ liệu lớn và trích lọc các thông tin hữu ích từ khối lượng dữ liệu đồ sộ cung cấp từ các thiết bị kết nối mạng. M2M sẽ mang lại lợi ích cho cả người bán và người mua thiết bị, làm tăng hiệu quả quản lý thiết bị, giảm chi phí và tăng chất lượng dịch vụ. M2M sẽ thúc đẩy tăng trưởng sản xuất trong những năm tới.
Hệ tự thích nghi phức hợp CAS
Trong thời gian tới các máy tính PC công nghiệp hoặc các hệ nhúng với khả năng lập trình ngôn ngữ bậc cao và khả năng kết nối hội thoại với giá thành thấp sẽ thay thế chức năng của PLC ở hầu hết các ứng dụng ngoại trừ  các ứng dụng rất nhỏ. Một phần chức năng điều khiển của PLC sẽ được chuyển cho các thiết/bị vào ra thông minh. Các hệ DCS và điều khiển phân cấp sẽ dần tỏ ra không hiệu quả. Các phần mềm điều khiển trung tâm sẽ ngày càng cồng kềnh và trở nên không kiểm soát nổi khi số lượng đầu đo, thiết bị giao diện và cơ cấu chấp hành kết nối trong hệ thống tăng lên. Hiện nay đã có nhiều quá trình công nghệ hoạt động với độ kết nối 50-100 ngàn điểm vào/ra hoặc hơn thế. Với độ phức tạp lớn như vậy, các hệ thống DCS, điều khiển phân cấp sẽ không có khả năng xử lý kịp và sẽ phải ra đi nhường đường cho một cấu trúc hệ thống mới là hệ tự thích nghi phức hợp CAS (Complex Adaptive Systems). Hệ tự thích nghi phức hợp CAS là hệ thống kết nối các thiết bị vào/ra có khả năng hội thoại trực tiếp với nhau và tự ra quyết định cục bộ để điều khiển hệ thống mà không cần sự can thiệp của máy chủ. Các quyết định cục bộ dựa trên thông tin toàn cục thu thập từ các thiết bị vào/ra và tạo nên một hệ thống quyết định toàn cục thay thế các máy chủ xử lý trung tâm trong các hệ DCS trước kia. Ngoài ra các hệ CAS  hoạt động tin cậy do được thiết kế có độ dự phòng cao và  không phụ thuộc vào một hoặc một vài lỗi xảy ra trong hệ thống. Số kết nối giữa các điểm I/O càng lớn thì hiệu quả của hệ CAS càng cao theo nguyên lý Melcalfe (hiệu quả của hệ thống mạng sẽ tăng theo hàm mũ của số kết nối trong mạng). Cơ sở của hệ thống CAS bắt nguồn từ mô phỏng sự hoạt động của sự sống. Các dự báo cho thấy khả năng ứng dụng của các hệ CAS trong điều khiển quá trình và tự động hóa công nghiệp sẽ diễn ra trong thập kỷ tới.

Phần mềm và an toàn bảo mật
Sang thập niên tới phần mềm có nhiều thay đổi. Phần mềm sẽ là một hệ thích nghi phức hợp với tính tự tổ chức trong kiên trúc phi phân cấp, điều hành hàng trăm ngàn cảm biến và cơ cấu chấp hành.  Phần mềm không còn đơn thuần là  phần giao diện người-máy như ở các hệ  SCADA trước kia, mà còn chứa trong nó nhiều tri thức, bí quyết chuyên gia và công nghệ, khả năng nhận dạng và dự đoán hỏng hóc hỗ trợ cho người dùng ra quyết định một cách hiệu quả và nhanh chóng.
Vấn đề an toàn cho mạng công nghiệp sẽ là một vấn đề lớn cần giải quyết và cũng là cơ hội tạo các dịch vụ mới cho các doanh nghiệp tự động hóa trong thời gian tới. Các hệ thống tự động điều khiển phổ biến hiện  đang sử dụng máy tính PC với  hệ điều hành Windows và kết nối mạng Ethernet TCP/IP là môi trường tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an tòan do thư rác, vius, hacker và những kẻ trộm, phá hoại trên mạng. Khi các mạng tự động hóa này được kết nối Internet, thì các nguy cơ này có thể xâm nhập và phá hoại hoạt động của toàn hệ thống đo và điều khiển. Mạng tự động hóa cần loại bỏ triệt để các tác động này bằng các công cụ routers và bức tường lửa đặc thù phục vụ cho từng ứng dụng cụ thể. Hệ thống an ninh mạng cần được thiết kế vận hành và bảo dưỡng định kỳ. Phải có khả năng chống đột nhập bất hợp pháp cao nhưng vẫn bảo đảm tiện lợi cho người sử dụng. Vấn đề an toàn cho hệ thống tự động hóa đã trở nên vấn đề cấp bách thậm chí là một vấn đề đáng báo động. Các dịch vụ và giải pháp hiệu quả cho vấn đề an ninh mạng tự động sẽ có tốc độ tăng trưởng cao trong nhiều năm tới.

5. Cơ hội và thách thức đối với lĩnh vực tự động hóa của Việt Nam

Tình hình phát triển công nghệ Tự động hóa ở Việt Nam hiện nay
Quá trình CNH-HĐH ở nước ta hiện nay đang tạo nên thị trường lớn cho lĩnh vực tự động hóa. Trong sản xuất có nhiều nhà máy mới trang bị các dây chuyền công nghệ sản xuất hiện đại, có nhiều cơ sở nâng cấp, tiếp nhận chuyển giao công nghệ mới đều tạo nên nhu cầu áp dụng các sản phẩm và hệ thống điều khiển tự động. Trong lĩnh vực dịch vụ và hiện đại hóa các ngành kinh tế quốc dân như giao thông vận tải, truyền thông, thương mại, y tế, giáo dục vv… các trang thiết bị đo lường, điều khiển, tự động đều được sử dụng ngày càng nhiều. Tóm lại thị trường các sản phẩm và dịch vụ tự động hóa ngày càng tăng. Mặc dù chi phí cho các sản phẩm và hệ thống tự động hóa trong dây chuyền sản xuất chỉ chiếm 5 - 10% tổng chi phí, nhưng nó là thành phần đầu não, cốt lõi của cả dây chuyền sản xuất. Thiếu nó dây chuyền sản xuất sẽ dừng hoặc cho ra các sản phẩm không đảm bảo chất lượng. Tuy thị trường tự động hóa ở Việt Nam đang phát triển nhưng phần lớn thị trường này lại do các hãng tự động hóa nước ngoài chi phối. Tỷ lệ các sản phẩm và dịch vụ tự động hóa của các doanh nghiệp Việt Nam chiếm phần nhỏ. Nguyên nhân do ngành công nghiệp chế tạo các sản phẩm và hệ thống tự động hóa của ta còn chưa hình thành và các công ty Việt Nam làm các dịch vụ (tích hợp hệ thống, bảo hành, bảo trì v.v..) cũng chỉ mới đủ năng lực làm các hệ thống nhỏ hoặc bảo trì các hệ thống lớn dưới sự chỉ đạo của các chuyên gia nước ngoài.
Một lý do làm sự phát triển của công nghệ tự động hóa của Việt Nam không mạnh là sự thiếu hụt đội ngũ nghiên cứu phát triển các sản phẩm mới ở các cơ sở sản xuất. Một khi các cơ sở sản xuất không tiến hành việc thiết kế, chế tạo và cải tiến chỉ tiêu chất lượng các sản phẩm của mình, thì thiếu hẳn động lực phát triển cho công nghệ nói chung và cho công nghệ tự động hóa nói riêng.
Chương trình nghiên cứu phát triển công nghệ tự động hóa quốc gia hơn 15 năm qua đã được nhà nước chú ý đầu tư nhưng các kết quả đạt được còn nhiều hạn chế. Phần lớn các kết quả nghiên cứu không đi vào được thực tế. Tác động khác của chương trình tới xã hội không nhiều, không tạo được môi trường nghiên cứu lành mạnh. Việc phân bổ các đề tài thường tập trung vào đơn vị hay các mối quan hệ thân thiết của chủ nhiệm chương trình. Mặt khác, các Viện nghiên cứu thuộc lĩnh vực công nghệ của nước ta hiện nay ít nhiều còn xa rời với thực tiễn sản xuất, và chưa gắn bó hữu cơ với doanh nghiệp và thị trường nên không tạo nên sức phát triển tổng hợp.
Về đào tạo tự động hóa có nhiều sự phát triển đáng kể, trong thời gian qua do nhu cầu nhân lực tự động hóa tăng trong các cơ sở sản xuất. Kỹ sư tốt nghiệp trong lĩnh vực đo, điều khiển, tự động hóa dễ kiếm việc làm và không bị ứ đọng như trong lĩnh vực công nghệ thông tin. Có được kết quả này  là do việc đào tạo kỹ sư, kỹ thuật viên thuộc lĩnh vực tự động hóa hiện nay đã gắn kết nhiều hơn với các thí nghiệm, các trang thiết bị, các sản phẩm và hệ thống điều khiển được ứng dụng trong công nghiệp. Tuy nhiên các kỹ sư tự động hóa được đào tạo khi về các cơ sở sản xuất thường làm các công việc bảo hành, bảo trì hệ thống đo và điều khiển dây chuyền công nghệ, và ít công việc cho phát triển sản phẩm hoặc thiết kế hệ thống điều khiển mới. Điều này làm kiến thức của các kỹ sư sau khi ra trường ít được cập nhật và phát triển. Hệ quả làm giảm sức sống, sức phát triển của lĩnh vực công nghệ tự động hóa nước nhà.

Cơ hội và thách thức của lĩnh vực tự động hóa Việt Nam
Xu thế toàn cầu hóa và phát triển của công nghệ hiện nay trên thế giới đang mở ra nhiều cơ hội và không ít thách thức cho sự phát triển của lĩnh vực tự động hóa nước ta.
Về cơ hội:
- Do sự phát triển của chuỗi cung toàn cầu, nhiều công việc ở các nước phát triển cả về cơ bắp lẫn chất xám được phân nhỏ và có thể được thực hiện ở nhiều nước trên thế giới. Như vậy cơ hội có nhiều việc làm cho lĩnh vực tự động hóa  trong sản xuất và dịch vụ, trong lao động chân tay (lắp ráp…) và lao động trí óc (thiết kế, tư vấn, lập trình v.v…) ngày càng lớn. Xuất phát từ giá nhân công rẻ cũng như lợi thế vị trí trong các thị trường bản địa và với sự phát triển của Internet, các tiêu chuẩn toàn cầu, ta có nhiều cơ hội tham gia vào chuỗi cung của các sản phẩm có uy tín trên thế giới. Nếu đội ngũ nhân lực của ta được đào tạo đạt các chuẩn mực quốc tế thì cơ hội có được nhiều việc làm với các công nghệ hàng đầu thế giới, có thu nhập cao là rất hiện thực.
- Trong thế giới phẳng hiện nay, vấn đề quảng bá và thương mại sản phẩm và dịch vụ ra toàn cầu dễ dàng và nhanh chóng. Do vậy với bất cứ một sản phẩm và dịch vụ nào có tính cạnh tranh cao đều có thể tham gia thị trường toàn cầu. Mặt khác công nghệ mới cũng dễ chuyển giao từ các nước tiên tiến vào Việt Nam sau khi Việt Nam gia nhập WTO. Với các ý tưởng mới các sản phẩm mới của Việt nam sẽ được sản xuất trên công nghệ cao của nước ngoài có cơ hội lớn xâm nhập rộng rãi  thị trường toàn cầu.
- Ta có cơ hội học hỏi từ thành công cũng như thất bại của các nước đi trước trong việc tiếp thu công nghệ và đón đầu tạo ra các sản phẩm mới trong các hướng phát triển của công nghệ Tự động hóa. Ta có thể cải tiến các sản phẩm hiện tại bằng việc thêm các chức năng xử lý hoặc đắp thêm phần hồn tạo ra các đồ dùng thông minh. Các sản phẩm kết nối mạng không dây công nghiệp, các sản phẩm  thông minh có khả năng tự chẩn đoán hỏng hóc, có khả năng hội thoại với các máy móc khác, các hệ thống tự động có độ an toàn mạng cao vv… là các sản phẩm tiềm năng cho giai đọan tới. Do là nước đang phát triển ta không phải chịu hậu quả nặng nề của công nghệ cũ mà có lợi thể đầu tư vào công nghệ cao nhất để có các sản phẩm có sức cạnh tranh. Với đầu óc sáng tạo, tính kiên nhẫn và ham học hỏi của người Việt nam, chúng ta có cơ hội tạo ra các sản phẩm có các chức năng vượt trội trên mặt bằng công nghệ toàn cầu ví dụ như tạo ra các chip chuyên dụng với khả năng xử lý phức tạp.
Thách thức
- Thách thức lớn nhất là sự cạnh tranh của các sản phẩm và dịch vụ tự động hóa ngày càng khốc liệt trên thế giới. Với chiến lược lấy công làm lãi, các sản phẩm của Trung Quốc có giá thành rất rẻ với chất lượng không thua kém sản phẩm của các nước phát triển. Đây là một thách thức rất lớn đòi hỏi các sản phẩm và dịch vụ Tự động hóa của Việt Nam phải vượt qua. Do mặt bằng công nghệ và giá vật tư là gần như nhau trên toàn cầu nên sức cạnh tranh thể hiện ở phần chất xám và lãi trong cấu thành giá của sản phẩm. Phần lãi ròng (net profit) của các sản phẩm của các nước phát triển như Mỹ, Đức, Nhật thường là 10 -15% giá trị sản phẩm, của các nước đang phát triển là 5 – 10% còn của Trung Quốc lấy rất thấp từ 0 – 2%. Như vậy muốn cạnh tranh được với hàng Trung Quốc ta chỉ còn cách đầu tư vào phần chất xám của sản phẩm hay nói cách khác là sản phẩm phải có các chức năng vượt trội hơn, được thiết kế và phát triển với đội ngũ chuyên gia giỏi nhưng với giá thành cạnh tranh hơn, chi phí cho công sản xuất và lưu thông hợp lý hơn.
- Đội ngũ chuyên gia tự động hóa của ta mặc dù đã tiếp cận được các công nghệ tự động hóa tiên tiến trên thế giới, nhưng còn bị hạn chế rất nhiều trong việc nghiên cứu, thiết kế và phát triển các sản phẩm, dịch vụ tự động hóa mới. Ta cũng còn ít các nhóm, công ty tư vấn chuyên nghiệp về lĩnh vực tự động hóa đủ trình độ tham gia các gói thầu lớn quốc tế.
- Ngành công nghiệp chế tạo các sản phẩm công nghệ cao nói chung và các sản phẩm công nghệ tự động hóa nói riêng của ta còn rất non trẻ. Đây là một thách thức không nhỏ cho sự phát triển của công nghệ tự động hóa nước nhà. Thiếu sự hỗ trợ của công nghiệp chế tạo và các ngành công nghiệp phụ trợ, chúng ta bỏ lỡ các cơ hội tham gia vào chuỗi cung toàn cầu. Mặt khác nó còn làm các sản phẩm sáng tạo của Việt Nam kém sức cạnh tranh do phải phụ thuộc vào việc thuê chế tạo gia công ở nước ngoài, làm chậm quá trình phát triển và sự lớn mạnh của lĩnh vực công nghệ tự động hóa nước nhà.
- Sự phát triển của các nước đông dân như Trung Quốc và Ấn Độ trong giai đoạn tới tạo nên áp lực rất lớn về việc làm cho nguồn nhân lực trong lĩnh vực tự động hóa của Việt Nam. Với quá trình tự do hóa thương mại và dịch vụ toàn cầu, Trung Quốc và Ấn Độ không chỉ dễ dàng lấy các “việc thuê ngoài” trong lĩnh vực tự động hóa của các nước phát triển như Mỹ, Đức, Nhật mà còn có thể lấy đi các cơ hội công ăn việc làm trong lĩnh vực tự động hóa ngay tại thị trường Việt nam. Do vậy chúng ta cần phải tạo ra được các lợi thế cạnh tranh chuyên sâu để có thể chống trả và vượt qua được thách thức này.

l Một số biện pháp
- Trong nền kinh tế thị trường ai chiếm lĩnh được thị trường thì người đó có cơ hội tồn tại và phát triển. Do vậy chúng ta phải nỗ lực hết sức mình để có thị trường cho sản phẩm và dịch vụ tự động hóa Việt Nam. Điều mà công đồng người Việt có thể làm được là người Việt Nam, doanh nghiệp và các tổ chức của Việt Nam ở trong nước và trên thế giới hãy sử dụng sản phẩm và dịch vụ tự động hóa của Việt Nam.
- Trong nền  kinh tế  tri thức  hiện nay, con người là yếu tố quyết định sự thành bại. Do vậy ta cần xây dựng đội ngũ nguồn nhân lực tự động hóa nước nhà với số lượng đông đảo và chất lượng ngang tầm khu vực và quốc tế. Điều này chỉ có thể có nếu đông đảo giới trẻ Việt Nam vươn lên học hỏi kiến thức nhân lọai không mệt mỏi.
- Sự cạnh tranh hiện nay và trong tương lại là sự cạnh tranh của các ý tưởng sáng tạo mới. Do vậy cần liên tục phát triển năng lực sáng tạo của cộng đồng tự động hóa nước nhà. Nhà nước và doanh nghiệp phải có chiến lược duy trì đầu tư để mỗi doanh nghiệp định kỳ ít nhất cho ra một sản phẩm mới hay một dịch vụ mới. Điều này tạo nên làn sóng sáng tạo trên tòan quốc làm động lực cho phát triển nền kinh tế tri thức trong đó có sự phát triển của công nghệ  tự động hóa nước nhà.
- Trong thế giới phẳng, Việt Nam cần phải tham gia ngày càng sâu rộng trong các chuỗi cung toàn cầu. Ngoài việc cần có một chiến lược hội nhập đúng đắn và khôn ngoan, nhà nước, doanh nghiệp và mỗi cá nhân hãy tìm mọi biện pháp để tham gia vào chuỗi cung toàn cầu, xuất khẩu được sản phẩm và dịch vụ tự động hóa của nước nhà ra toàn thế giới. Đây là chiến lược phát triển thị trường  không thể không làm trong sư cạnh tranh sống còn của các nền kinh tế.
Hơn nửa thế kỷ qua tự động hóa đã đi từ công nghệ khí nén, rơ le đến công nghệ bóng bán dẫn và vi mạch. Các hệ điều khiển số DDC (Direct Digital Controls), các hệ điều khiển phân tán DCS (Distributed Control Systems) đang chuyển đổi thành các hệ điều khiển trên cơ sở mạng PC. Nhiều sản phẩm nổi trội đã tạo nên sự phát triển mạnh của công nghệ tự động hóa như các đầu đo, cơ cấu chấp hành,  bộ điều khiển động cơ, PLC... giờ đã trở thành các hàng hóa thông dụng như hàng tiêu dùng kể cả các PLC. Với sự phát triển mạnh mẽ của mạng Internet, hầu như tất cả các thiết bị I/O sẽ được kết nối và thời đại của các “mạng ốc đảo của tự động hóa” sẽ qua đi. Sự phát triển của công nghệ tự động hóa thời gian qua tuân thủ định luật Moore về sự tăng trưởng của tốc độ tính toán của chip, định luật Gilder về tốc độ tăng trưởng của giải truyền thông và định luật Metcalfe về sự tăng giá trị và  hiệu quả của kết nối mạng Internet. Định luật Moore đã cho ra đời các PC mạnh như mainframe trước đây với giá thành rẻ. Tính hiệu quả của mạng các thiết bị kết nối Internet trong  tự động hóa công nghiệp sẽ có bước nhảy vọt trong thời gian tới.
Trong thế giới phẳng hiện nay, việc sản xuất và chế tạo các sản phẩm tự động hóa đã được dịch chuyển từ các nước phát triển sang các nước châu Á như Trung Quốc, Đài Loan và Hàn Quốc. Các công việc nghiên cứu phát triển cũng đang được chuyển sang Ấn Độ, Trung Quốc. Các dịch vụ tích hợp xây dựng các hệ thống tự động hóa không còn là độc quyền của các hãng siêu quốc gia. Tất cả sự thay đổi này kèm theo sự phát triển của công nghệ đang tạo ra nhiều cơ hội và không ít thách thức cho lĩnh vực Tự động hóa của Vịêt Nam.
Lĩnh vực tự động hóa ngày càng đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của nước ta. Tự động hóa đã bước từ ứng dụng truyền thống là tự động hóa công nghiệp sang các ứng dụng đa dạng trong các ngành kinh tế quốc dân, đời sống xã hội và an ninh quốc phòng. Mặc dù chi phí cho hệ thống đo lường điều khiển tự động so với tổng chi phí của một dây chuyền sản xuất là thấp khoảng 5-10% nhưng nếu không có nó thì toàn bộ dây chuyền sản xuất sẽ ngừng trệ hoặc cho ra các sản phẩm không đảm bảo chất lượng, phế phẩm nhiều
Thị trường và công nghệ tự động hóa đang có những chuyển biến lớn trong thời gian tới theo hướng “phần xác” của sản phẩm và hệ thống sẽ ngày càng chuẩn hóa và sẽ rẻ đi, còn “phần hồn” sẽ ngày càng phát triển phong phú, chiếm phần lớn giá trị của sản phẩm, hệ thống. Các thiết bị, đồ dùng trước kia thường là những vật vô tri vô giác thì trong thế kỷ 21 sẽ dần dần được thông minh hóa tạo nên một dạng máy có tư duy. Tương lai sẽ hình thành một xã hội mà con người có tương tác, hội thoại với các đồ dùng, máy móc và kèm theo các ưu việt cũng như nguy cơ của cộng đồng các máy móc có tư duy đối với xã hội loài người. Xu thế phát triển này tạo nên nhiều cơ hội và không ít thách thức cho lĩnh vực tự động hóa nước nhà cả về nguồn nhân lực lẫn trình độ công nghệ. Giải pháp duy nhất là cho bối cảnh này là sự nỗ lực vươn lên học hỏi kiến thức nhân loại không mệt mỏi và phát triển năng lực sáng tạo của cộng đồng tự động hóa nước nhà.
Quá trình “phẳng” hóa thế giới là quá trình thay đổi nhanh và không thể đảo ngược. Cái cần phải làm cho mỗi quốc gia cầu tiến không phải là chống lại nó, mà phải chấp nhận và thích nghi với môi trường cạnh tranh bằng việc đào tạo nguồn nhân lực tốt hơn, kết nối với mọi nguồn lực thế giới nhanh hơn và có các chính sách toàn cầu hóa tốt hơn. Đây là cuộc chơi mới ta phải hội nhập và tích cực tham gia. Nếu không ta sẽ bị loại ra cuộc chơi và đứng nhìn các nước khác tiến lên phía trước.
6. Kết luận:
Sự biến động của một thời đại mới đang viết lại các quy luật của sản xuất và kinh doanh. Sự phát triển công nghệ tạo nên sự thay đổi thế giới một cách mạnh mẽ với tốc độ nhanh hơn bao giờ hết. Trước kia quá trình toàn cầu hóa dựa trên giá nhân công rẻ thì ngày nay quá trình toàn cầu hóa lại dựa chủ yếu trên tri thức. Tri thức trở thành then chốt cho quá trình phát triển. Đây không phải là sự tiến hóa dần dần mà là một cuộc cách mạng với tốc độ thay đổi rất nhanh. Kinh tế thị trường hiện nay thực chất là một cuộc cạnh tranh làm sao bán được các lợi thế tri thức tạo  nên lợi nhuận lớn một cách nhanh chóng.q


Tin cũ hơn:

 

Tìm kiếm

Quảng cáo&Liên kết




 



 

 

Mới cập nhật