Trang chủ Diễn đàn Nhân hội thảo Tự động hóa thay đổi tư duy và lối sống: Tự động hóa làm cho xã hội văn minh

Nhân hội thảo Tự động hóa thay đổi tư duy và lối sống: Tự động hóa làm cho xã hội văn minh

Ngày nay công nghệ cao (CNC) trong đó Tự động hóa (TĐH) đã trở thành phần không thể thiếu được trong cuộc sống. Nếu bây giờ ta phải dùng lại những thiết bị trong gia đình vào những năm 80-90 của TK 20 thì cảm thấy khó chịu đến chừng nào. Như chiếc điều khiển TV từ xa của bạn bị hỏng bạn phải đứng cạnh màn hình để trực tiếp chuyển kênh, chỉnh hình; cái bơm nước không có phao tự động ngắt khi nước đầy bạn phải trông coi để cắt điện. Chưa kể đến vô số đồ dùng trong công việc bếp núc, chăm sóc cây ngoài vườn đến thiết bị báo động chống người lạ đột nhập… gắn với cuộc sống thường nhật.

Với sự kết hợp của một chiếc Smartphone, bạn có thể điều khiển được nhiều thiết bị điện, điện tử trong nhà.
Chỉ mới vài chục năm trước mà đòi hỏi của con người thay đổi nhiều đến thế. Trong những năm qua CNC đã có tốc độ tăng trưởng chưa từng có trong lịch sử. Sắp tới đây tốc độ này được dự báo sẽ còn tăng mạnh hơn.

Nhớ lại vào những năm 60 khi chúng tôi đã ở tuổi 20 sang Liên Xô học, quay số để gọi điện thoại còn lóng ngóng, còn bây giờ cháu tôi mới 2 tuổi đã dùng Ipad lướt Web tìm bài hát của Xuân Mai trong Youtube.

Đúng là thế giới phẳng, cơ hội để những nước chậm phát triển như ta cũng có thể hòa nhập cùng các nước tiên tiến. Nói như thế không phải ta đã bằng họ mà để ta tìm cách đi cùng họ được kịp và nhanh hơn.

Nhiều người đọc trên mạng, họ bảo Việt Nam còn chậm phát triển lắm. Để tiến kịp bằng Singapore nước trong cùng khu vực ta phải phấn đấu 200 năm nữa.

Đúng là Việt Nam nhiều điều thua kém họ, nhưng ở điểm nào là chính, có thể khắc phục được không và như thế nào?

Thua kém họ về GDP, thu nhập bình quân của người dân trong nước mà mọi người đều thừa nhận. Nhưng chẳng lẽ chỉ vì GDP và thu nhập bình quân mà ta phải mất tới 200 năm mới đuổi kịp họ. Có lẽ còn vấn đề khác phức tạp và khó gỡ hơn đó là tạo dựng một xã hội văn minh, đúng như đích mà Đảng và Nhà nước ta đã nêu thành đích để phấn đấu: Dân giàu Nước mạnh, xã hội Dân chủ, Công bằng, Văn minh.

Lần lượt xem xet hai vấn đề cốt lõi nêu trên

1/ Mục tiêu tăng trưởng GDP để Dân giàu có cần đến 200 năm mới ngang bằng họ?

GDP là sản phẩm quốc nội dựa vào nơi sản xuất làm ra hàng hóa. Khi đã có định hướng phát triển tiềm năng, thế mạnh của Quốc gia thì việc đầu tư triển khai các hệ thống thiết bị, máy móc trong điều kiện hiện nay để thực hiện là điều không khó.

Chúng ta đều biết hiện nay hầu hết những nhà máy lớn đầu mối sản xuất tạo ra của cải xã hội (XH) đều là những dây chuyền trang thiết bị hiện đại có hệ thống điều khiển thông minh. Mọi chỉ tiêu sản xuất về năng suất, chất lượng, tiết kiệm năng lượng, bảo vệ và cải thiện môi trường đều do hệ thống máy móc với dây chuyền sản xuất hiện đại này đảm nhệm. Những hệ TĐH như thế phổ biến trên thế giới nhất là ở các nước tiên tiến. Nhiều dây chuyền được nâng cấp hiện đại hóa chủ yếu thông qua hệ thống TĐH mang lại những lợi ích vượt trội so với các dây chuyền cùng công nghệ trước đây. Bộ não thông minh của hệ thống TĐH bảo đảm tính ưu việt của nó. Trong tương lai thiết bị TĐH cao cấp sẽ được trang bị trong tất cả các lĩnh vực của nền kinh tế quốc dân. Vì vậy nếu hệ thống có vấn đề là gây ra những ảnh hưởng lớn đến hiệu quả sản xuất, thậm chí phải ngừng hoạt động. Một nhà máy, nhiều nhà máy ở tình trạng như thế thì GDP suy giảm là điều chắc chắn.

Trên thực tế công nghệ biến đổi chậm, chỉ có bộ não điều khiển của nó thay đổi nhanh dựa trên thành quả của CNTT không ngừng phát triển. Đó cũng là lí do để những nước chậm tiến lợi dụng thế giới phẳng để tiến kịp các nước phát triển. Tạo ra cách và tìm cơ hội đi tắt đón đầu ở những công đoạn có điều kiện thuận lợi chuyển nền kinh tế nước nhà trở thành kinh tế tri thức.

CNC sẽ chế ngự thế giới trong tương lai, đó là điều chắc chắn và TĐH là thành tố quan trọng đảm bảo độ tăng trưởng GDP được bền vững, không ngừng tăng phúc lợi xã hội.

Tôi nhớ năm 1997, khi xây dựng Chương trình Kinh tế - Kỹ thuật Tự động hóa nhiều người còn do dự sợ rằng chương trình khi thực hiện sẽ làm tăng số người không có việc làm (thất nghiệp) mà bản chất của chế độ ta không muốn. Bức tranh hiện nay về đầu tư hiện đại hóa các dây chuyền sản xuất đã thay đổi. TĐH đã trở thành cứu cánh của nhiều chủ doanh nghiệp trong nền kinh tế cạnh tranh. TĐH nâng cao giá trị lao động sáng tạo của con người, nó giải phóng con người, vì con người.

Như vậy nếu có mục tiêu và chiến lược phát triển thì Việt Nam có thể khai thác thế giới đương đại để rút ngắn thời gian trở thành Nước giàu, Dân mạnh như đường lối xây dựng đất nước đã được xác định.

Ipad ngày nay đã trở thành công cụ giải trí được các em nhỏ say sưa (ảnh minh họa)

2/ Mục tiêu Xã hội Dân chủ, Công bằng, Văn minh liên quan đến con người, truyền thống và lề thói XH. Việc xây dựng, cải tạo XH là cả một quá trình và thời gian. Tuy nhiên tác động đến quá trình đó lại là do chủ quan quyết định. Trong đó vai trò của giáo dục và quản lý XH chiếm vị trí hàng đầu. Môi trường sống là yếu tố tác dụng trực tiếp và có ảnh hưởng nhanh, nhạy tác động đến quá trình này.

Ở mỗi nước truyền thống riêng đặc trưng cho lối sống, đức tính của người dân và tạo nên một xã hội đặc trưng. Người ta nói người Nhật có tinh thần Samurai (thể hiện tính cộng đồng qua động đất sóng thần Tsujami), người Nga thân thiện, người Đức kỷ luật, người Mỹ thực tế…. Đến nước nào ta cũng thấy có những đặc trưng của dân tộc ấy hoặc từng miền của họ.

Nhiều người trong chúng ta đã từng ra nước ngoài tham quan, sống, làm việc ở những nước phát triển. Sống ở các nước tiên tiến đó chúng ta đều có một cảm nhận cuộc sống của họ thật yên bình, tự do con người, nhân phẩm cá thể được tôn trọng và đề cao. Trên đường phố có mấy khi nhìn thấy cảnh sát, trừ trường hợp họ phải xuất hiện khi có khủng bố, bạo loạn (theo luật). Khách sạn, tòa nhà cư dân ra vào tự do, chẳng thấy người gác, xét hỏi gây phiền hà. Giao thông trật tự và an toàn, họ có những điểm kiểm tra tốc độ công khai thông báo tốc độ hiện tại cho lái xe tự xử lý. Hàng hóa trong siêu thị tự do cho khách mua hàng lựa chọn và trả tiền qua quầy thu ngân, mà không có sự rà soát, xét hỏi khi đem hàng ra mà không cần gắn khuy chống trộm.

Cảm nhận chung là con người được trân trọng tối đa và do đó trật tự XH có sự tham gia do dân thiết lập. Các công trình công cộng được dân chúng trân trọng, mỹ quan đường phố được người dân tôn trọng và bảo vệ. Ý thức ấy, nề nếp ấy của họ có từ bao giờ không rõ nhưng người tiếp nhận có trách nhiệm giữ gìn. Thậm chí ngay cả những khách du lịch từ những nước chậm phát triển (trong đó có ta) đến với họ cũng thấy mình phải “nhập gia tùy tục” và cố làm được như họ. Chẳng ít người phá lệ (vì thấy mình được tự do, chẳng thấy ai theo dõi mình) mà vi phạm đã bị họ lên án, nhẹ thì nhắc nhở, nặng thì theo luật mà xử và bằng chứng họ đưa ra là thuyết phục.

Bên cạnh nền nếp truyền thống văn hóa dân tộc của họ thì phần trang bị kỹ thuật giúp cho quá trình tự giác, xây dựng nếp sống văn minh, thiết lập kỷ cương XH thực sự là điều cần thiết. Sự đóng góp của CNC trong đó vai trò của TĐH không chỉ giữ lại, không làm mất đi truyền thống tốt đẹp của họ mà còn xây dựng và bảo vệ, phát huy những điều tốt đẹp của cuộc sống. TĐH trên thực tế hoàn thiện thêm nhân cách con người.

Người Việt Nam chúng ta cũng đã bắt đầu nhận thức được giá trị của CNC, thừa nhận TĐH cần cho cuộc sống. Đó là thuận lợi để đưa TĐH tham gia vào cải tạo, xây dựng nền nếp XH “sống theo hiến pháp, làm theo pháp luật”.

Vì vậy TĐH không chỉ đảm bảo làm ra của cải nhiều- nhanh- tốt- rẻ như ta thường nói là để nâng cao mức sống vật chất theo nghĩa đen mà còn góp phần làm cho cuộc sống trong sáng hơn về nếp sống của cá nhân và quan hệ cộng đồng. Thông qua thiết bị CNC hệ thống quản lý XH được nhẹ nhàng hơn, việc xử lý thông tin được khách quan, thiết lập công bằng XH. Công bằng làm nền tảng cho mọi tiến bộ mới của đất nước. Như vậy TĐH trở thành công cụ XH tham gia vào việc hình thành con người mới, hỗ trợ tích cực cho công tác quản lý và điều hành XH.

Chính vì TĐH không còn xa lạ với mọi người nên ta có cơ hội làm rõ giá trị của nó cống hiến cho tầm cao hơn vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh” là điều những nhà khoa học công nghệ và quản lý cần quan tâm.

Nói một cách khác TĐH còn có vai trò thúc đẩy tiến bộ XH. Từ đó có thể tìm được hướng cải tạo XH thông qua hệ thống quản lý và điều hành kỹ thuật, góp thêm một hướng đi và hội nhập . Cùng với các biện pháp đào tạo, xây dựng con người mới TĐH tham gia vào cải tạo con người, xây dựng nếp sống văm minh sẽ đem lại hiệu quả cao và rẻ hơn và mục tiêu đến đích đạt sớm hơn. Như thế đâu cần đến 200 năm mới đạt trình độ dân trí như ở các nước tiên tiến. TĐH đã vượt xa hơn về giá trị khoa học và công nghệ thuần túy nếu được sử dụng và khai thác triệt để.

Với quan điểm con người là quyết định là vốn quí của XH thì thông qua việc đầu tư kỹ thuật cao vào công việc quản lý XH chúng ta sẽ cải tạo được những cá thể ngoài luồng, khuyến khích những nhân tố tích cực đã có sẵn hình thành nên XH mới hoàn hảo. Khi con người đã coi trọng CNC thì đó là cơ hội mới, tạo lực lượng mới thúc đẩy phát triển đất nước. Sự cộng hưởng giữa chủ trương, chính sách và con người trong XH sẽ tạo nên bước tiến mới có thể là nhảy vọt, có thể từ đuổi kịp phải thay bằng việc đi cùng các nước tiên tiến trong một số lĩnh vực.

TĐH tham gia vào phát triển đất nước như thế nào và TĐH mang lại cho cuộc sống những gì. Đó là những vấn đề vừa cụ thể mang tính vi mô, vừa là mục tiêu vĩ mô mang tính quốc gia. Rõ ràng là để thực hiện mục tiêu nêu trên phải có lực đẩy từ 3 phía: Nhà nước quản lý hoạch định chính sách, nhà sản xuất làm ra của cải, người dân hưởng thụ, phát huy và bảo vệ.

Trịnh Đình Đề

Số 155+156 (1+2/2014)♦Tạp chí tự động hóa ngày nay


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

 

Tìm kiếm

Quảng cáo&Liên kết




 



 

 

Mới cập nhật